Rhiwmatoleg

24 Mawrth 2020

Er mwyn lleihau’r risg o ledu haint ac i helpu’r GIG i ymdopi â’r cleifion sydd fwyaf sâl, rydym wedi rhoi’r mesurau a ganlyn ar waith.

  1. Ni ddylai cleifion, perthnasau a gofalwyr sy’n sôn am unrhyw symptomau haint resbiradol llym, fynd i safleoedd gofal iechyd, oni bai eu bod yn cael cyfarwyddyd penodol i wneud hynny gan eu tîm arbenigol. Os oes gennych dwymyn neu beswch parhaus, neu anawsterau anadlu, efallai fod gennych haint COVID-19 a dylech ddilyn cyngor iechyd cyhoeddus ar wahân (gweler isod)
  2. Eich tîm Rhiwmatoleg arbenigol sy’n gyfrifol am fonitro eich clefyd rhiwmatig. Byddant yn penderfynu p’un a oes angen ymgynghoriad wyneb-yn-wyneb arnoch, ond caiff y rhan fwyaf o gleifion gynnig manteisio ar ddewis arall erbyn hyn gan ddefnyddio’r ffôn, fideo (e.e. Skype, Facetime, What’sApp) neu negeseuon testun. Caiff cleifion brys eu blaenoriaethu ac efallai y caiff amlder ymweliadau dilynol ei leihau
  3. Os bydd arnoch angen ymgynghoriad wyneb-yn-wyneb, yna bydd eich tîm yn gallu trefnu hyn ond efallai y byddwch yn cael eich gweld ar safle arall neu mewn man gwahanol i’r arfer. Os oes unrhyw risg bod gennych haint COVID-19, efallai y bydd angen i’r tîm wisgo cyfarpar diogelu personol (PPE), fel masg, ffedog, a menig er mwyn lleihau’r risg o drosglwyddo’r haint
  4. Os byddwch yn derbyn brechlyn y ffliw tymhorol fel arfer, rydym yn argymell eich bod yn sicrhau ei fod yn gyfredol, yn ogystal â brechiadau rhag yr eryr a niwmococws. Gall eich meddyg teulu roi cyngor yn hyn o beth
  5. Os ydych dros 70 oed NEU os ydych yn cymryd triniaethau (gweler y rhestr isod) sy’n effeithio ar eich imiwnedd, ystyrir bod gennych risg fawr o haint fwy difrifol oherwydd COVID-19. Yn yr achos hwn, dylech:
    1. Hunan-ynyswch i leihau cyswllt cymdeithasol diangen – bydd rhai cleifion mewn risg mwy fyth oherwydd eu hamgylchiadau penodol ac efallai bydd angen iddynt warchod eu hunain. Am fwy o wybodaeth ac i asesu eich risg ewch ar wefan Versus Arthritis.
    2. Rhoi gwybod yn brydlon am unrhyw symptomau haint. Os byddwch yn teimlo’n sâl gydag unrhyw haint, neu os byddwch yn datblygu symptomau COVID-19, fwy na thebyg bydd angen i chi roi’r gorau i gymryd eich triniaethau gwrth-imiwnaidd hyd nes i chi wella. Gellir parhau i gymryd rhai meddyginiaethau gwrth-riwmatig er gwaethaf haint (sulfasalazine a hydroxychloroquine) a nodwch na ddylid rhoi’r gorau yn sydyn i gymryd steroidau fel prednisolone. Cysylltwch â ni cyn gynted â phosibl am gyngor
    3. Mae tystiolaeth yn dangos y dylech roi’r gorau i gymryd meddyginiaethau gwrth-imiwnaidd er mwyn eich atal rhag dal COVID-19
  6. Mae rhai cyffuriau gwrth-imiwnaidd yn stopio gweithio’n gyflym iawn (e.e. baricitinib) tra bod eraill yn para misoedd lawer (e.e. rituximab). Yn ystod y pandemig, efallai y bydd eich tîm yn argymell defnyddio cyffuriau sy’n gweithredu dros gyfnod byrrach, oedi cyn dechrau ar driniaethau gwrth-imiwnaidd newydd neu ddefnyddio dosiau llai nag arfer er mwyn helpu i amddiffyn eich imiwnedd
  7. Efallai na fydd cleifion sy’n derbyn therapïau gwrth-imiwnaidd yn dangos symptomau nodweddiadol neu arwyddion haint e.e. twymyn, adwaith celloedd gwyn neu CRP is, felly dywedwch wrth eich meddygon bob amser pa feddyginiaeth yr ydych yn ei chymryd fel arfer, yn enwedig os nad ydynt yn eich adnabod

Mae’r cyngor hwn wedi’i seilio ar ffynonellau amrywiol a barn arbenigol, ac ni ddylid ei ystyried i fod yn holl gynhwysfawr. Wrth i dystiolaeth newydd ddod i’r amlwg, gallwch ddisgwyl i gyngor newid.

Atodiad

Mae meddyginiaethau Imiwnoataliol yn cynnwys:
Apremilast, azathioprine, baricitinib, ciclosporin, cyclophosphamide, leflunomide, methotrexate, mycophenolate, tacrolimus, tofacitinib, therapïau biolegol (gan gynnwys etanercept, adalimumab, certolizumab, infliximab, tocilizumab, abatacept, anakinra) a rituximab.

Sylwer: Nid yw Hydroxychloroquine a sulfasalazine yn cael eu hystyried fel meddyginiaethau imiwnoataliol.

NSAIDs
Nid yw effaith cyffuriau fel ibuprofen a naproxen ar haint COVID-19 yn glir. Mae tystiolaeth annigonol i argymell y dylai cleifion roi’r gorau i gymryd y meddyginiaethau hyn fel mater o drefn.

Ymchwil
Nid ydym yn gwybod p’un a allai cleifion ddal COVID-19 fwy nag unwaith, ond y disgwyl yw y byddwn yn gwybod hyn yn fuan. Mae ymchwil frys i frechlynnau posibl a therapïau cyffuriau ar y gweill yn rhyngwladol. Gweler fersiwn ddiweddaraf y ddolen wybodaeth isod er mwyn gweld cyngor cyfredol.

Yasmeen Ahmed, PhD, FRCP
Rhiwmatolegydd Ymgynghorol ac Arweinydd Clinigol,
Canolfan Rhiwmatoleg Peter Maddison, Ysbyty Llandudno

Mark Garton, MD, FRCP, MSc Iechyd y Cyhoedd
Meddyg Ymgynghorol a Rhiwmatolegydd,
Ysbyty Maelor Wrecsam
Athro Gwadd ym Mhrifysgol Glyndŵr

Bijaya Roychowdhury
Rhewmatolegydd Ymgynghorol
Ysbyty Glan Clwyd

Alessandro Ciapetti
Rhewmatolegydd Ymgynghorol
Ysbyty Glan Clwyd

Mae cyngor ac arweiniad manwl ar gyfer Cleifion Rhiwmatoleg ar gael gan Gymdeithas Rhiwmatolegwyr Prydain.

Rhannu: