Canser

Oherwydd effaith COVID-19 a phobl ag imiwnedd ataliedig, rydym wedi datblygu ffyrdd newydd o weithio. Mae hyn yn adlewyrchu egwyddorion ymbellhau cymdeithasol a strategaethau i gadw cleifion, eu teuluoedd a'u staff yn ddiogel, ynghyd â sicrhau mynediad at driniaethau mewn ffordd ddiogel ac amserol. O ganlyniad i hyn, rydym yn cynnal rhai o'n gwasanaethau mewn ffordd wahanol, sef:

  • Mae ymgynghoriadau ffôn ac ymgynghoriadau rhithiol wedi cael eu rhoi ar waith i leihau'r angen i gleifion deithio ac felly’n lleihau'r risg o ddod i gysylltiad ag unigolion a allai fod â COVID-19.
  • Asesiadau ffôn i frysbennu cleifion.
  • Ceir adegau pan mae'n bwysig i gleifion ddod i’r ysbyty ar gyfer rhai ymgynghoriadau na ellir eu cynnal fel hyn neu ar gyfer rhai profion diagnostig megis sganiau CT. Asesir bob claf gan y tîm clinigol sy'n gofalu amdano i sicrhau bod yr ymweliad yn hanfodol ac nid oes modd ei gynnal mewn unrhyw ffordd arall. Mae mesurau wedi cael eu rhoi ar waith i gleifion pan fyddant yn mynychu’r tri safle ysbyty llym i  ddod i mewn i'r unedau triniaeth canser gan ddilyn llwybrau gwarchodedig. Gofynnir i bob claf sy'n cyrraedd am driniaeth neu apwyntiadau cleifion allanol ateb cwestiynau sgrinio a bydd eu tymheredd yn cael ei wirio cyn symud ymlaen i'r ardal glinigol.
  • Mae'r holl wasanaethau'n parhau i gael eu darparu yn unol â chanllawiau cenedlaethol, canllawiau NICE a NCRI (Athrofa Genedlaethol Ymchwil Canser) ac mae'r Uwch adran Canser yn parhau i gadw at yr un safonau gofal a gytunwyd ar gyfer pob Canolfan Ganser yng Nghymru.

 Mae gan wefan  Cynghrair Canser Cymru  gyngor a gwybodaeth gan Iechyd Cyhoeddus Cymru a GOV.Wales. Gofynnwn i chi hefyd edrych ar y wefan hon am unrhyw ddiweddariadau. Gweler isod rai Cwestiynau Cyffredin, all eich helpu chi.

Cwestiynau Cyffredin

Rwy'n poeni oherwydd bod gen i symptom, rwy'n meddwl bod hynny'n golygu bod gen i ganser.  Beth ddylwn i wneud?
Os oes gennych symptom yr ydych chi'n meddwl a allai fod yn ganser mae'n bwysig iawn eich bod chi'n cysylltu â'ch Meddyg Teulu ar unwaith. Mae meddygfeydd wedi cael cyngor i gynnig ymgynghoriadau ar-lein a systemau brysbennu o bell fel nad oes rhaid i'r unigolyn fynychu heb fod angen.  Mae'r symptomau penodol y dylai pobl fod yn wyliadwrus ohonynt yn cynnwys gwaedu nad yw'n dod o anaf amlwg, lwmp newydd neu golli pwysau.  Gellir dod o hyd i restr fwy llawn o symptomau i fod yn wyliadwrus ohonynt ar wefan Be clear on cancer

Rwyf wedi cael fy nghyfeirio gan fy Meddyg Teulu gydag amheuaeth o ganser.  A ddylwn i fynd i fy apwyntiad diagnostig/cleifion allanol
Ble bo'n bosibl ac yn ddiogel gwneud hynny, mae timau clinigol yn ceisio rheoli pethau o bell drwy ddefnyddio clinigau o bell. Fodd bynnag, weithiau nid yw'n ddiogel na'n bosibl gwneud hynny.  Mae hyn yn cynnwys profion penodol megis sganiau CT ac MRI neu ble mae angen archwiliad corfforol neu biopsi.

Bydd y tîm clinigol yn pwyso a mesur y risgiau o fynychu yn erbyn y risgiau o beidio â mynychu ar gyfer pob claf yn unigol, felly mae'n bwysig iawn eich bod yn mynychu os oes gofyn i chi wneud hynny.

Ni fydd gan lawer o bobl sy'n mynd at eu Meddyg Teulu gyda symptomau ganser ac efallai bydd angen gwneud profion i gadarnhau hynny.  Fodd bynnag, os oes gennych ganser, y cynharaf y cewch ddiagnosis, y gorau fydd y siawns am wellhad.

Yr unig reswm na ddylech fynychu yw os oes gennych chi neu rywun yr ydych chi'n byw gyda nhw symptomau COVID-19. Yn yr achos hwn dylech ddweud wrth yr ysbyty, canslo eich apwyntiad a threfnu prawf, gan hunan-ynysu wrth i chi aros am y canlyniad. Unwaith eich bod wedi cael swab negatif neu wedi gwella o COVID-19, dylech gysylltu â'r ysbyty i aildrefnu eich apwyntiad.

Rwyf wedi cael canser yn y gorffennol sydd wedi cael ei drin ond rwyf wedi datblygu symptomau pellach ac rwy'n poeni ei fod wedi dod yn ôl. Beth ddylwn i wneud?
 Eto, mae'n bwysig eich bod yn gofyn am gymorth gan eich Meddyg Teulu ar unwaith.  Yna, byddant yn cysylltu â chi i drafod y ffordd ymlaen.  Efallai bod hyn yn golygu bod angen i chi gael profion pellach neu fod angen i gael eich trin neu siarad â meddyg ysbyty. Mae'n bwysig nad ydych yn oedi, os yw'r canser wedi dychwelyd, y cynharaf y cewch ddiagnosis, y gorau yw'r siawns o allu cael triniaeth bellach yn gyflym.

Sut fydd COVID-19 yn effeithio ar driniaethau canser?
Mae llawer o bryder wedi ei fynegi bod cleifion canser, yn enwedig y cleifion sydd â mathau penodol o ganser ac yn derbyn triniaethau penodol, mewn risg uwch o ganlyniad difrifol os ydynt yn dal COVID-19. Hefyd, y mwyaf mae unrhyw un yn ymgysylltu ag eraill, mae'r risg o ddal COVID-19 yn cynyddu. O ganlyniad, mae'r Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth mewn Iechyd a Gofal (NICE) a'r Colegau Brenhinol wedi cyhoeddi arweiniad ar opsiynau triniaeth amgen neu ohirio triniaeth, ble mae'r dystiolaeth yn dangos y gellir ei wneud yn ddiogel ar gyfer y cleifion.

Bydd unrhyw driniaeth a drafodir gyda chleifion yn ystyried nid yn unig yr argymhellion ond hefyd dymuniadau'r claf unigol. Mae'n bwysig eich bod yn gofyn unrhyw gwestiwn sydd gennych ynglŷn â'ch triniaeth fel bod gennych ddealltwriaeth lawn o'ch opsiynau ac unrhyw beryglon sy'n gysylltiedig â nhw fel eich bod yn gwneud y penderfyniad sy'n gywir i chi.

Rwyf yn cael triniaeth cemotherapi, os  ydw i’n dechrau chwysu / beswch / crynu, beth ddylwn i wneud?
 Yn y sefyllfa hon, mae'n bwysig iawn eich bod yn cysylltu â'r rhif llinell brysbennu cemotherapi a roddwyd i chi ar unwaith.  Byddwch yn cael cyngor ar y camau nesaf y dylech eu cymryd yn ddibynnol ar y symptomau clinigol a'ch cyflwr.  Y peth pwysig yw peidio ag oedi cyn gofyn am gymorth.

Os ydw i’n datblygu COVID-19, beth yw'r symptomau tebygol? A fydd y rhain yn wahanol oherwydd bod gennyf ganser, hyd yn oed os nad ydw i'n cael triniaeth ar hyn o bryd?
Mae NHS.UK yn amlinellu symptomau cyffredin COVID-19. Fel y gweler uchod, mae'n bwysig eich bod yn gofyn am gymorth os ydych yn sâl neu'n profi symptomau unrhyw haint neu salwch. 

A yw cael triniaeth ganser yn y gorffennol h.y. trawsblaniad bôn-gelloedd, cemotherapi, radiotherapi, hyd yn oed os wyf wedi gwella, yn cynyddu fy siawns o gael y firws?
Mae hyn yn ddibynnol ar y math o ganser a thriniaeth yr ydych chi wedi’i gael. Mae'r mwyafrif o bobl yn gwella'n iawn ar ôl eu triniaeth canser ac mae eu system imiwn naill ai'n gwella'n iawn neu nid yw wedi ei effeithio.

Os bydd angen i mi hunan-ynysu beth fydd yn digwydd o ran unrhyw driniaeth sydd angen ei wneud yn wythnosol?
 Dylech siarad â'r tîm clinigol sy'n cydlynu'ch gofal. Yn ddibynnol ar yr amgylchiadau, efallai mai'r peth mwyaf diogel i'w wneud byddai gohirio triniaeth am gyfnod o amser ond mae pob achos unigol yn wahanol, felly dylech ofyn am gyngor cyn gynted â phosibl.

 A fydd problem gyda chael mynediad at fy nghyffuriau canser?
 Ar hyn o bryd nid oes unrhyw ddiffyg meddyginiaeth oherwydd COVID-19.

Rwy'n ofalwr i rywun sydd â chanser.  A ddylwn i wneud rhywbeth yn wahanol?
Mae gwybodaeth ar LLYW.Cymru ar sut i amddiffyn eich hun ac eraill rhag COVID-19. Dylech ddilyn canllawiau'r Llywodraeth ar ymbellhau cymdeithasol ac amddiffyn pobl hŷn a grwpiau bregus.

Rhannu: