'Maen nhw bron yn ail rieni' – dyfarnwyd yr achrediad uchaf i'r gwasanaeth Newyddenedigol

16.06.2026

Mae ein gwasanaeth Newyddenedigol wedi ennill achrediad lefel uchaf gan brosiect y Cenhedloedd Unedig gyda'r nod o roi'r dechrau gorau mewn bywyd i fabanod.

Mae'r Fenter Cyfeillgar i Fabanod (BFI) yn rhaglen fyd-eang, a ddatblygwyd yn 1994 gan UNICEF a Sefydliad Iechyd y Byd. Yn wreiddiol, roedd yn hyrwyddo gofal holistaidd i deuluoedd ym maes gofal mamolaeth ond bellach mae wedi ehangu i gynnwys yr holl wasanaethau plant, gan gynnwys gofal newyddenedigol ers 2012.

"Rydym wrth ein bodd bod BIPBC wedi cyflawni statws Cyfeillgar i Fabanod llawn," meddai Dirprwy Gyfarwyddwr Rhaglen Menter Cyfeillgar i Fabanod UNICEF y DU, Anne Woods. "Mae ein gwaith i gefnogi bwydo ar y fron yn seiliedig ar dystiolaeth helaeth a chryf bod bwydo ar y fron yn achub bywydau, yn gwella iechyd ac yn lleihau costau ym mhob gwlad".

Mae Ben Fleming ac Amber Boekhorst, o Dreffynnon, yn un cwpl sydd wedi elwa o'r lefel uwch o gyfranogiad, anogaeth a gofal a roddwyd gan y tîm Newyddenedigol yn Ysbyty Glan Clwyd.

Darllenwch fwy: Cwpan Cymru yn dod i Ysbyty Gwynedd wrth i gadeirydd clwb pêl-droed ddiolch i dîm yr Uned Dialysis - Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr

Ganwyd eu mab Lukas yn annisgwyl yn 27 + 3 wythnos, yn pwyso dim ond 1.16kg (ychydig mwy na 2.5 pwys). Yn 37 + 6 wythnos, roedd wedi symud ymlaen i 3.2kg iach (mwy na 7 pwys).

Dywedodd tad Lukas, Ben: "Mae'r staff wedi bod yn anhygoel, yn treulio 12 awr y dydd yn dod i adnabod ein babi. Maen nhw bron yn ail rieni - fel ail deulu."

Rhoddodd Amber enedigaeth yn gynnar ar ôl iddi gael ei rhuthro i mewn i gael tynnu ei phendics. I ddechrau, roedd y teulu yn Ysbyty Arrowe Park, gan ei bod yn hyfforddi fel myfyriwr Meddyg Teulu yng Nghilgwri. Ar ôl i Lukas gael ei drosglwyddo i Ogledd Cymru, gwelsant fanteision BFI yn gweithredu ar waith.

"Mae'r nyrsys yn bendant yn eirioli drosom ni," meddai Amber. "Cyn gynted ag y cyrhaeddon ni ar yr uned, fe wnaethon nhw ofyn a oeddwn i eisiau gwneud croen i groen, a oedd yn dda iawn. Dyna beth maen nhw wedi'i hyrwyddo mewn gwirionedd a dweud wrthym mai dyna'r peth gorau y gallwch chi ei wneud fel rhiant i'ch babi.

"Rwy'n credu ei fod yn bendant wedi cyfrannu at ei dwf a'i adferiad. O ran y datblygiad hirdymor, rydyn ni'n dal i’w weld, ond o leiaf rydyn ni wedi rhoi'r dechrau gorau y gallai fod wedi'i gael iddo."

Darllenwch fwy: Diwrnod Asesiadau Cymunedol yn dod â gofal iechyd yn nes at gartrefi cleifion mewn cymunedau gwledig - Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr

Aseswyd y gwasanaeth Newyddenedigol ar draws BIPBC mewn tri cham gan UNICEF, gan edrych ar bolisïau a gwybodaeth i ddechrau yn 2020, ac yna cyfweliadau gyda staff meddygol a nyrsio yn asesu eu gwybodaeth yn 2024 ac yn olaf yn 2025 gydag asesiad ar y safle ym mhob ysbyty gyda Swyddogion UNICEF. Roedd y trydydd cham a'r cam olaf yn dangos i aseswyr:

• cefnogwyd rhieni i gael perthynas agos a chariadus â'u babi
• anogwyd babanod i dderbyn llaeth y fron a, lle bo'n bosibl, bwydo ar y fron
• roedd rhieni yn cael eu gwerthfawrogi fel partneriaid yng ngofal ysbyty eu plant

Ar ôl derbyn yr achrediad terfynol hwnnw, mae'r tîm wedi gosod safon gofal sy'n rhoi'r amgylchedd gorau i fabanod newyddenedigol a'u rhieni i ffynnu ynddo.

Dywedodd Ben: "Mae'r holl feddyginiaethau yn wych, ond mewn gwirionedd mae dim ond gorwedd ar fam a thad yn hanfodol ac mae'n dangos oherwydd ei fod ar un adeg yn ennill 5, 6, 700 gram yr wythnos. Dywedon nhw fod ei dwf yn 'wych, mae hyn yn anhygoel'.”

Darllenwch fwy: Partneriaeth newydd i hybu rhaglenni hunanreoli 'achubiaeth' ledled Cymru - Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr

Esboniodd Amber sut roedd bod yn rhan o rowndiau ward yn cymryd ofn a dirgelwch i ffwrdd o fod yn yr ysbyty gyda phlentyn bregus.

"Rwy'n credu bod yna le i ofyn cwestiynau a hyd yn oed os yw'r rownd ward wedi digwydd, gallwn ofyn cwestiynau iddyn nhw ac wedyn dod yn ôl a'u hateb," meddai. "Mae'r nyrsys wedi bod yn amhrisiadwy ac mae ganddyn nhw lawer o wybodaeth. Felly hefyd aelodau eraill y tîm, fel y ffisio, y deietegydd. Rwy'n credu bod y tîm ehangach yn chwarae rhan mor fawr hefyd."

Ychwanegodd Ben: "Rydyn ni wedi cael hyder oherwydd bod ganddo'r tîm llawn yma o'i gwmpas, nid dim ond un meddyg ymgynghorol sy'n edrych ar y rhan feddygol. Mae ganddo ddeietegydd yn y cefndir sy'n edrych ar dwf a gwneud yn siŵr ei fod yn gwneud y pethau iawn. Mae ganddo ffisiotherapydd ar gyfer popeth - y safleoedd mae wedi'u rhoi ynddynt. Mae seicolegydd ar y ward, sy'n anhygoel, dim ond i siarad â nhw a deall."

Dywedodd Julie Grocott, Uwch Nyrs Staff ac Arweinydd Bwydo Babanod Newyddenedigol ar yr uned: "Mae'r wobr hon yn adlewyrchiad o'n hymrwymiad parhaus i werthfawrogi'r rhan y mae rhieni yn ei chwarae wrth wella eu babi.

"Rydyn ni'n eu cofleidio fel aelodau tîm, gan roi gwybodaeth sy'n seiliedig ar ymchwil am fanteision a normalrwydd bwydo ar y fron, gan eu cefnogi i adeiladu perthnasoedd teuluol / babanod cryf.

"Mae bwydo ar y fron yn amddiffyn babanod rhag ystod eang o afiechydon difrifol, gan gynnwys gastroenteritis a heintiau anadlol yn fabanod, yn ogystal â chlefyd cardiofasgwlaidd, asthma, diabetes a gordewdra yn ddiweddarach mewn bywyd. Rydym hefyd yn gwybod bod bwydo ar y fron yn lleihau'r risg o rai canserau ac yn cefnogi iechyd meddwl y fam a'r babi.

"Rydym yn bwriadu sicrhau bod pob mam a baban yn cael eu cefnogi i ffurfio perthynas agos a chariadus – beth bynnag fo'u dewis o ddull bwydo – gan mai dyma'r dechrau gorau i bob babi.

"Mae Amber a Ben wedi gwneud yn wych ac wedi cofleidio'r hyn rydyn ni'n ceisio ei wneud yma. Mae Lukas yn fachgen bach hyfryd ac mae wedi gwneud yn dda iawn. Rydyn ni i gyd mor hapus ei fod yn barod i fynd adref gyda'i fam a'i dad."

Mae Ben ac Amber wedi cael cyfarfod cynllunio i fynd adref. Dywedon nhw y byddan nhw'n gadael gyda hyder oherwydd yr holl gymorth a chyngor a gawson nhw.

Ychwanegodd Amber: "Mae'r pontio i'r feithrinfa wedi helpu hefyd, oherwydd yma mae'r staff hyd yn oed yn fwy ymarferol. Ers i ni symud yma, rydyn ni wir wedi teimlo fel ei rieni. Ni yw'r rhai sy'n llawn gyfrifol."

Mae hi’n edifar un peth serch hynny: "Rwy'n credu ein bod ni'n mynd i golli allan ar y therapi cerdd."

Rydym wedi lansio ein sianel WhatsApp swyddogol i rannu manylion, newyddion, digwyddiadau a gwybodaeth bwysig am y Bwrdd Iechyd yn eich ardal leol. Dilynwch ni yma: Dilynwch ni ar WhatsApp - Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr